Grenoble: muzea i sztuka. Modigliani, Fantin-Latour i kobiety Jacqueline Marval

Z ciemności wyłania się młody mężczyzna w białej koszuli, z pędzlem w dłoni. Henri Fantin-Latour miał dwadzieścia trzy lata, gdy namalował ten Autoportret w 1859 roku. Wysłał go na paryski Salon i spotkał się z odmową. Ponad czterdzieści lat później ofiarował go Grenoble, miastu swojego urodzenia. Tutejsza kolekcja pełna jest decyzji konkretnych ludzi, czasem podejmowanych wbrew panującemu gustowi.

Zostaw przedpołudnie dla Musée de Grenoble. Dary i osobiste prośby kształtowały zbiory równie mocno jak zakupy. Za namalowanymi twarzami stoją przyjaźnie i listy do kustoszy, pisane niekiedy dziesiątki lat po powstaniu płótna. Nasze dane wskazują muzeum jako dom obrazów z tego przewodnika, nie potwierdzając ich obecnej dostępności. Skontaktuj się z muzeum w sprawie dzieła, dla którego przyjeżdżasz do Grenoble, i zostaw między spotkaniami czas na dostrzeżenie, jak różnie malarze używają bieli.

Flora przybywa jako prezent ślubny

Kwiaty rozsypują się wokół nagiej kobiety stojącej nad krzywizną globu. We Florze pieszczonej przez Zefira François Gérarda z 1802 roku wiatr staje się obecny bez potrzeby drugiego materialnego ciała. Flora krzyżuje ramiona na piersi i zamyka oczy. Kwiaty niosą ruch, który jej własna postać zatrzymuje. Najpierw spójrz na ich rozsypanie, potem na stopy: cała scena balansuje między tańcem a zawieszeniem.

Muzeum wywodzi temat z opowieści Owidiusza o Florze i Zefirze, wskazując też bliższą okazję towarzyską. Gérard podarował płótno przyjaciółce, pani de Fourcroy, z domu Adélaïde-Flore Belleville, z okazji powtórnego ślubu. Jej imię ma znaczenie. Kwiatowa domena bogini mogła przemawiać także do rzeczywistej kobiety otrzymującej prezent. Obraz należał do dekoracji paryskiego domu Charlesa Gaudina; do Grenoble wszedł dzięki darowi Léona de Beylié w 1900 roku.

Zachowaj oba otoczenia w pamięci podczas patrzenia. Mit oddala, lecz dar przywraca ciało prywatnemu kręgowi przyjaciół, małżeństwa i gustu. Powierzchnia Gérarda wymaga innego rodzaju uwagi niż koszula młodego malarza na portrecie Fantina. Żadna nie jest niewinną relacją z tego, jak ktoś akurat stoi. Postać Gérarda zwracała się do gości prywatnego domu; Fantin mierzył się z osądem jury wystawy.

Odrzucony portret wraca do domu

Fantin-Latour zatrzymał Autoportret w wieku dwudziestu trzech lat aż do 1901 roku. Po odmowie Salonu przyjaciel François Bonvin znalazł dla niego miejsce na wystawie w swojej pracowni. Po dziesięcioleciach kustosz Grenoble, Jules Bernard, napisał z prośbą o dzieło; Fantin odpowiedział tym obrazem. Muzealna relacja zachowuje pełen radości raport Bernarda do mera. Kolekcja może rosnąć dzięki czemuś tak zwyczajnemu, a zarazem trudnemu, jak znalezienie właściwej osoby, którą można poprosić.

Fantin urodził się tutaj w 1836 roku, lecz wyjechał z rodziną jako pięciolatek. Związek polega więc na powrocie i pamięci, nie na całym życiu malowania miejscowych widoków. Na portrecie światło łapie twarz, koszulę i dłoń z pędzlem, podczas gdy tło pozostaje ciemne. Pędzel zgłasza zawodową ambicję. Jasna tkanina jest też malarskim problemem: ile światła może pomieścić biała plama, zanim oderwie się od ciała?

Listy artysty opisują wieczory pracy przed lustrem po wizytach w Luwrze. Dostępnym modelem był on sam. Ten praktyczny fakt więcej daje niż wymyślanie psychologicznego wyznania na twarzy. Obserwuj krawędź koszuli na tle ciemności i sposób, w jaki dłoń staje się czytelna dzięki światłu. Patrzysz na kogoś, kto sprawdza własne środki, a potem przedstawia próbę jako dowód, że zasługuje na poważne traktowanie.

Jacqueline Marval zmienia listę gości

Cztery kobiety siedzą na podłodze, piąta przynosi poczęstunek. Odaliski Jacqueline Marval z lat 1902–1903 rozkładają postaci po szerokim płótnie. Ich ciała mają ciężar, a centrum spotkania stanowi zwyczajna czynność. Tytuł wnosi odziedziczoną fantazję o odalisce, lecz taca i zamknięte w sobie towarzystwo grupy wciąż tę fantazję przerywają. Z daleka odczytaj kobiety jako zespół, zanim przyjrzysz się jednej twarzy.

Marval wcześniej nazywała się Marie Vallet i urodziła się w Quaix-en-Chartreuse pod Grenoble. Przed przeprowadzką do Paryża w 1895 roku kształciła się na nauczycielkę i pracowała przy szyciu kamizelek. Związek z Jules’em Flandrinem pomógł otworzyć inne życie w malarstwie. Biografia Ministerstwa Kultury prowadzi od tej zmiany zawodu do udziału w nowojorskim Armory Show w 1913. Jej kariera czyni drogę między Grenoble i Paryżem wymianą w obie strony, nie prostym wyjazdem do stolicy.

Wspólnie z Flandrinem przedstawiła kustosza Grenoble, Andry-Farcy’ego, między innymi Matisse’owi i Picassowi, pomagając muzeum pozyskiwać dary. Marval zachowała też Odaliski przez całe życie; w 1933 roku podarowała je jej siostra. Należy do tej historii zarówno jako malarka, jak i osoba, której relacje zmieniły możliwości publicznej kolekcji. Popatrz ponownie na kobiety przy poczęstunku: ich autorka pomagała rozstrzygać, kto jeszcze trafi do zbiorów.

Biały kołnierzyk i wczesna decyzja

Lunia Czechowska siedzi ze złożonymi dłońmi i lekko przechyloną głową w Kobiecie w białym kołnierzyku Modiglianiego. Portret z 1917 roku kupiono od Bernheim-Jeune w 1923. Muzeum określa go jako pierwszy obraz Modiglianiego nabyty przez muzeum. Dziś łatwo przejść nad tym faktem. Oznacza on, że Grenoble podjęło publiczną decyzję, gdy to konkretne miejsce w historii muzealnictwa nie było jeszcze zajęte.

Lunia była młodą Polką mieszkającą u marszanda malarza, Léopolda Zborowskiego, i jego żony Hanki. Wydłużona szyja i owalna twarz nie usuwają faktu, że pozowała konkretna osoba. Porównaj kołnierzyk z koszulą Fantina. Obie partie bieli prowadzą oko ku twarzy, ale drogi są różne: Fantin buduje postać z ciemności, Modigliani prowadzi wzdłuż wydłużonego konturu. Daj porównaniu kilka minut, zamiast odhaczać podobieństwo.

Kustosz projektował reklamy makaronu

Andry-Farcy, mianowany w 1919 roku, pracował wcześniej jako artysta, projektant reklam i krytyk. Zanim objął muzeum, stworzył na potrzeby reklamy makaronu postać Père Lustucru z jajowatym brzuchem. Znajomość prasy i środowisk artystycznych stała się narzędziem budowania nowoczesnej kolekcji. Sama instytucja powstała w 1798, po petycji miejscowych obywateli o zachowanie dzieł skonfiskowanych podczas rewolucji. W obu epizodach spierano się o to, czym publiczne zbiory powinny się zajmować.

Na koniec zauważ budynek, użytkowany od 1994 roku. Architekci zaplanowali pośrednie światło górne i związki między wnętrzami, miastem oraz otaczającym krajobrazem. Po portretach przyjmij to zaproszenie na zewnątrz. Zachowaj co najmniej dwie godziny na wybrane obrazy, zrób przerwę, jeśli słabnie skupienie, i zostaw czas na spacer po obiedzie. Grenoble więcej daje temu, kto zapamięta twarz i decyzję, niż temu, kto zaliczy każdą ścianę.