Μουσεία και τέχνη στη Γκρενόμπλ: Μοντιλιάνι, Φαντέν-Λατούρ και οι γυναίκες της Ζακλίν Μαρβάλ

Με λευκό πουκάμισο και πινέλο στο χέρι αναδύεται ένας νεαρός από το σκοτάδι. Ο Ανρί Φαντέν-Λατούρ ήταν είκοσι τριών όταν ζωγράφισε αυτή την Αυτοπροσωπογραφία το 1859. Την έστειλε στο Σαλόν του Παρισιού και απορρίφθηκε. Πάνω από σαράντα χρόνια αργότερα τη χάρισε στη Γκρενόμπλ, την πόλη όπου γεννήθηκε. Η συλλογή της είναι γεμάτη αποφάσεις συγκεκριμένων ανθρώπων, μερικές φορές κόντρα στο κυρίαρχο γούστο.

Ένα πρωινό υπολογίστε για το Μουσείο της Γκρενόμπλ. Δωρεές και προσωπικά αιτήματα διαμόρφωσαν τη συλλογή όσο και οι αγορές. Πίσω από τα ζωγραφισμένα πρόσωπα βρίσκονται φιλίες και επιστολές προς επιμελητές, κάποτε γραμμένες δεκαετίες μετά τη δημιουργία ενός καμβά. Οι καταγραφές μας τεκμηριώνουν ότι οι πίνακες του οδηγού ανήκουν στο μουσείο, χωρίς να επιβεβαιώνουν τη σημερινή διαθεσιμότητα. Επικοινωνήστε για όποιο έργο σάς φέρνει στη Γκρενόμπλ και αφήστε χρόνο ανάμεσα στις συναντήσεις για τις διαφορετικές χρήσεις του λευκού.

Η Φλώρα φτάνει ως γαμήλιο δώρο

Λουλούδια σκορπίζονται γύρω από γυμνή γυναίκα που στέκεται πάνω από την καμπύλη της υδρογείου. Στη Φλώρα που τη χαϊδεύει ο Ζέφυρος του Φρανσουά Ζεράρ, του 1802, ο άνεμος γίνεται παρουσία χωρίς δεύτερο συμπαγές σώμα. Η Φλώρα διπλώνει τα χέρια στο στήθος και κλείνει τα μάτια. Τα λουλούδια μεταφέρουν την κίνηση που συγκρατεί η μορφή. Κοιτάξτε πρώτα το σκόρπισμά τους και έπειτα τα πόδια της: η σκηνή ισορροπεί ανάμεσα σε χορό και αιώρηση.

Στην αφήγηση του Οβιδίου για τη Φλώρα και τον Ζέφυρο εντοπίζει το μουσείο την πηγή, προσδιορίζοντας και αμεσότερη κοινωνική περίσταση. Ο Ζεράρ χάρισε τον καμβά στη φίλη του μαντάμ ντε Φουρκρουά, γεννημένη Αντελαΐντ-Φλορ Μπελβίλ, για τον δεύτερο γάμο της. Το όνομα έχει σημασία. Ο κόσμος των λουλουδιών μιας θεάς μπορούσε να απευθύνεται σε πραγματική γυναίκα που δεχόταν δώρο. Ο πίνακας ανήκε στον διάκοσμο του παρισινού σπιτιού του Σαρλ Γκοντέν· μπήκε στη Γκρενόμπλ με τη δωρεά του Λεόν ντε Μπελιέ το 1900.

Κρατήστε μαζί αυτά τα περιβάλλοντα όσο κοιτάζετε. Ο μύθος δίνει απόσταση, το δώρο επιστρέφει το σώμα σε ιδιωτικό κύκλο φιλίας, γάμου και γούστου. Η επιφάνεια του Ζεράρ ζητά διαφορετική προσοχή από το πουκάμισο του νέου στο πορτρέτο του Φαντέν. Καμία εικόνα δεν καταγράφει αθώα πώς έτυχε να σταθεί κάποιος. Η μορφή του Ζεράρ απευθυνόταν στους επισκέπτες ιδιωτικής κατοικίας· του Φαντέν αντιμετώπιζε την κρίση εκθεσιακής επιτροπής.

Το απορριφθέν πορτρέτο επιστρέφει σπίτι

Ως το 1901 κράτησε ο Φαντέν-Λατούρ την Αυτοπροσωπογραφία σε ηλικία είκοσι τριών ετών. Μετά την απόρριψη του Σαλόν, ο φίλος του Φρανσουά Μπονβέν τής βρήκε θέση στην έκθεση του εργαστηρίου του. Δεκαετίες αργότερα, ο επιμελητής της Γκρενόμπλ Ζυλ Μπερνάρ έγραψε ζητώντας έργο· ο Φαντέν απάντησε με αυτόν τον πίνακα. Το μουσείο διασώζει την ενθουσιώδη αναφορά του Μπερνάρ στον δήμαρχο. Μια συλλογή μεγαλώνει με κάτι τόσο απλό και τόσο δύσκολο όσο η εύρεση του κατάλληλου ανθρώπου από τον οποίο θα ζητήσεις.

Εδώ γεννήθηκε ο Φαντέν το 1836, αλλά έφυγε με την οικογένεια στα πέντε. Η σύνδεση αφορά επομένως επιστροφή και ανάμνηση, όχι ζωή αφιερωμένη σε τοπικές θέες. Στο πορτρέτο, φως πιάνει πρόσωπο, πουκάμισο και χέρι με πινέλο, ενώ το φόντο μένει σκοτεινό. Το πινέλο δηλώνει επαγγελματική αξίωση. Το φωτεινό ύφασμα θέτει και ζωγραφικό πρόβλημα: πόσο φως αντέχει μια λευκή κηλίδα πριν αποσπαστεί από το σώμα;

Βραδιές δουλειάς μπροστά στον καθρέφτη μετά από επισκέψεις στο Λούβρο περιγράφουν οι επιστολές του. Διαθέσιμο μοντέλο ήταν ο εαυτός του. Η πρακτική αυτή πληροφορία βοηθά περισσότερο από επινοημένη ψυχολογική εξομολόγηση του προσώπου. Δείτε το όριο του πουκαμίσου στο σκοτάδι και τον τρόπο που το χέρι διαβάζεται μέσα από το φως. Κάποιος δοκιμάζει τα μέσα του και παρουσιάζει τη δοκιμή ως απόδειξη ότι αξίζει σοβαρή αντιμετώπιση.

Η Ζακλίν Μαρβάλ αλλάζει τους καλεσμένους

Τέσσερις γυναίκες κάθονται στο πάτωμα και μια πέμπτη φέρνει κεράσματα. Οι Οδαλίσκες της Ζακλίν Μαρβάλ, του 1902–03, απλώνουν τις μορφές σε πλατύ καμβά. Τα σώματα έχουν βάρος και η συγκέντρωση έχει στο κέντρο συνηθισμένη ασχολία. Ο τίτλος φέρνει την κληρονομημένη φαντασίωση της οδαλίσκης, αλλά ο δίσκος και η αυτάρκης συντροφιά τη διακόπτουν διαρκώς. Από μακριά διαβάστε τις γυναίκες ως ομάδα πριν εξετάσετε μεμονωμένο πρόσωπο.

Μαρί Βαλέ λεγόταν αρχικά η Μαρβάλ, γεννημένη στο Κε-αν-Σαρτρέζ κοντά στη Γκρενόμπλ. Πριν μετακομίσει στο Παρίσι το 1895, εκπαιδεύτηκε για δασκάλα και εργαζόταν ράβοντας γιλέκα. Η σχέση της με τον Ζυλ Φλαντρέν άνοιξε άλλη ζωή στη ζωγραφική. Η βιογραφία του υπουργείου Πολιτισμού την ακολουθεί από την επαγγελματική αλλαγή ως τη συμμετοχή στο Armory Show της Νέας Υόρκης το 1913. Η σταδιοδρομία της κάνει τη διαδρομή Γκρενόμπλ–Παρίσι αμφίδρομη ανταλλαγή αντί απλή αναχώρηση για την πρωτεύουσα.

Μαζί με τον Φλαντρέν σύστησε στον διευθυντή της Γκρενόμπλ Αντρί-Φαρσί ζωγράφους όπως ο Ματίς και ο Πικάσο, βοηθώντας το μουσείο να δεχτεί δωρεές. Κράτησε επίσης τις Οδαλίσκες σε όλη τη ζωή της· η αδελφή της τις χάρισε το 1933. Ανήκει στην ιστορία ως ζωγράφος και ως άνθρωπος του οποίου οι σχέσεις άλλαξαν όσα μπορούσε να αποκτήσει ένα δημόσιο μουσείο. Ξανακοιτάξτε τις γυναίκες με τα κεράσματα: η δημιουργός τους βοήθησε να αποφασιστεί ποιοι άλλοι θα έμπαιναν στη συλλογή.

Ένας λευκός γιακάς και μια πρώιμη απόφαση

Με διπλωμένα χέρια και ελαφρώς γερμένο κεφάλι κάθεται η Λούνια Τσεχόφσκα στη Γυναίκα με λευκό γιακά του Μοντιλιάνι. Το πορτρέτο ζωγραφίστηκε το 1917 και αγοράστηκε από την Bernheim-Jeune το 1923. Το μουσείο το αναγνωρίζει ως πρώτο πίνακα του Μοντιλιάνι που αποκτήθηκε από μουσείο. Σήμερα εύκολα προσπερνάμε την πληροφορία. Σημαίνει πως η Γκρενόμπλ δεσμεύτηκε δημόσια όταν αυτή η συγκεκριμένη θέση στη μουσειακή ιστορία δεν είχε ακόμη καταληφθεί.

Νεαρή Πολωνή ήταν η Λούνια, που έμενε με τον έμπορο του ζωγράφου Λεοπόλντ Ζμπορόφσκι και τη γυναίκα του Χάνκα. Ο μακρύς λαιμός και το οβάλ πρόσωπο δεν σβήνουν το γεγονός ότι συγκεκριμένος άνθρωπος κάθισε μπροστά του. Συγκρίνετε τον γιακά με το πουκάμισο του Φαντέν. Και τα δύο λευκά περάσματα οδηγούν προς πρόσωπο, αλλά με άλλο τρόπο: ο Φαντέν χτίζει μορφή από το σκοτάδι, ενώ ο Μοντιλιάνι μάς τραβά σε επιμηκυμένο περίγραμμα. Δώστε λίγα λεπτά στη σύγκριση, αντί να την καταγράψετε ως απλή ομοιότητα.

Ο διευθυντής σχεδίαζε διαφημίσεις ζυμαρικών

Διορισμένος το 1919, ο Αντρί-Φαρσί είχε εργαστεί ως καλλιτέχνης, σχεδιαστής διαφημίσεων και κριτικός. Πριν αναλάβει το μουσείο, δημιούργησε τη μορφή του Père Lustucru με την κοιλιά σε σχήμα αυγού για διαφήμιση ζυμαρικών. Η γνώση του Τύπου και των καλλιτεχνικών κύκλων έγινε εργαλείο σύγχρονης συλλογής. Το ίδιο το ίδρυμα ξεκίνησε το 1798, μετά από αίτημα τοπικών πολιτών να διατηρηθούν έργα κατασχεμένα στην Επανάσταση. Και στις δύο στιγμές, άνθρωποι επιχειρηματολογούσαν για τον ρόλο δημόσιας συλλογής.

Στο κτίριο, που χρησιμοποιείται από το 1994, στρέψτε τελικά την προσοχή. Οι αρχιτέκτονες σχεδίασαν έμμεσο φως από ψηλά και συνδέσεις εσωτερικών χώρων, πόλης και γύρω τοπίου. Μετά τα πορτρέτα, δεχτείτε την πρόσκληση προς τα έξω. Κρατήστε τουλάχιστον δύο ώρες για τους επιλεγμένους πίνακες, προσθέστε παύση αν μειωθεί η συγκέντρωση και αφήστε χρόνο για περίπατο μετά το γεύμα. Η Γκρενόμπλ ανταμείβει όποιον θυμάται πρόσωπο και απόφαση, περισσότερο από όποιον τελειώνει κάθε τοίχο.