Pierre Bonnard tabloları nerede görülür? Beyaz Kedi, yemek odası ve banyo

Kedi fazla uzamış. Beyaz Kedi’de sırtı, kedinin olabileceğinden uzun bacakların üstünde kavisleniyor; başı omuzlarına gömülüyor. Şaka bilinçli. Hazırlık çizimleri ve röntgenler Bonnard’ın patileri defalarca değiştirdiğini gösteriyor. Orsay koleksiyonundaki küçük yaratık, ilerideki büyük odalara iyi eşlik ediyor: burada hiçbir şeyi müdahalesiz bakış sanmayın.

Minneapolis: iki kedi sandalyeleri kapmış

Minneapolis Sanat Enstitüsü’nde Kırda Yemek Odası, 2026 sonbaharında G355’te sergileniyordu. Bonnard resmi 1913’te, Seine üzerindeki Vernonnet’de Ma Roulotte evini almasından bir yıl sonra yaptı. Adı “Karavanım” demek. Kapıyla pencere yemek odasını bahçeye açıyor, Marthe dışarıdan pervaza yaslanıyor. İçeride de sakinler var: iki yanda birer kedi.

Masadan başlayıp yeşilliğe bakın. Kırmızı turuncu oda ile serin bahçe tuvali tam ayırmadan bölüyor. Işık kapı çerçevesine ve örtüye dokunuyor; pencere bahçeyi eşyaların parçası gibi hissettirecek kadar yaklaştırıyor. Kediler küçük, ilk anda kolayca kaçıyor. Onları bulmak başlangıçta neredeyse boş gelen odanın ölçeğini değiştiriyor.

Evde öğleden sonra gibi görünen görüntü seyahat etti. Bonnard resmi 1913 Sonbahar Salonu’nda gösterdi; Guillaume Apollinaire orada fark etti. Üç ön etüt kalmış. O sırada Bonnard’ın arabası vardı, sık yer değiştiriyor, bazen tuvalleri rulo taşıyordu. Yemek odasının resmi o odada, hatta aynı kasabada yapılmış olmak zorunda değil. Konu evde tuvalden daha istikrarlı kaldı.

Paris: patili şaka, yumruklu portre

Orsay’daki abartılmış hayvan, Bonnard’ın Nabiler’le erken birlikteliğine ait. 1894’te düz siluetle dengesiz düzen, inandırıcı odanın kurallarından çok Japon baskılarına borçlu olabilirdi. Ressam hayvan görüntüleri dâhil Japon baskıları topluyordu. Kedisi dar yüzeyi dekoratif işaret gibi dolduruyor; bedeninin arkasında neredeyse derinlik yok.

Aynı koleksiyonda 1931 otoportresi Boksör de bulunuyor. Bu kez incelenen beden Bonnard’ın kendi bedeni. Başlık belden yukarısı çıplak ressama beklenmedik meslek veriyor. Meyve kâseleri ve bahçelerle rahatça uğraşan adam görüntüsüne iyi bir kesinti: o odaları yapan kişi kendisini de dikkatle inceledi.

Portrenin sonraki geçmişi başlığından daha şiddetli. İşgal sırasında “Aryanlaştırma” ve tasfiyeye maruz kalan Bernheim-Jeune galerisine aitti. 1942’de zorunlu tasfiye satışında dağıldı. Savaş sonrası mahkeme satışı iptal edip iade ya da tazminat emretti; 1953’te uzlaşma geldi. Philippe Meyer’nin bağışı sonunda tuvali ulusal koleksiyona getirdi. Müzenin edinim satırı uzun anlaşmazlığı sıkıştırıyor.

Banyo yağmurlu gün notuyla başlıyor

Ulusal Modern Sanat Müzesi koleksiyonundaki Küvet Yanında Çıplak için Fransızca Nu à la baignoire adından başlayın. 1931 resmi Marthe’ı küvette yatarken değil yanında ayakta gösteriyor. Banyo şeridiyle sırtını ovuyor. Bonnard küçük odaya biraz yukarıdan bakıp yuvarlak bedenle küveti zeminin geometrik çinileri karşısına koyuyor.

İlk fikir, günlüğünün 17 Şubat 1931 sayfasında, havanın yağmurlu olduğu notuyla kurşunkalem çizimi olarak duruyor. Tanıdık özel hareket atölyeye geri taşıyabileceği şeye dönüştü. Sıcak beden, açık çevre ve çıkarılmış giysiler, neredeyse kare tuvale dönüşmeden önce başka çizimler istedi.

Bonnard’ın yöntemi görmeyle boyama arasındaki bu mesafelere dayanıyordu. Küçük çizimler yapıp sonra onlardan ve hafızadan çalışıyordu. Gerilmemiş tuval duvara iğnelenebiliyor, düzeltirken sınırları değişebiliyordu. Hatırlanan oda genişlemekte, mobilyası perspektife daha az uymakta serbestti. Kenarlara hâlâ karar verilebilirdi.

Atölyesini aşan pencere

Yine Ulusal Modern Sanat Müzesi’ne ait Mimozalı Atölye, Le Cannet’deki sıkışık çalışma odasını geniş sarı çiçek alanına açıyor. Pencere çubuklarıyla asma kat korkuluğu görünümü kesiyor. Çiçekli ağaç resmin o kadar çoğunu kaplıyor ki oda alanını dışarıdan ödünç alır gibi. Sol altta yüz beliriyor; 1942’de ölen Marthe olabilir.

Bu tuvalin uzun yapımı, Bonnard’a yavaş bakmanın nedenlerinden. 1939’da başladı, 1946’da Fontainebleau’da geri döndü. Kış çiçeği resmi, yüzü belki içinde kalan kişiden uzun yaşayabiliyordu. Hafıza yalnız konu değil, çalışmanın malzemesiydi.

Minneapolis erişiminizdeyse yemek odasına ayrı ziyaret ayırıp G355’i kayıtlı başlangıç kullanın. Fransız koleksiyonlarında çıkmadan özellikle seçtiğiniz tuvali sorun. Bonnard’ın önünde odayı tanıyınca ilerlemeyin: sandalyeleri, köşeleri ve ilk dikkatinizi çeken şeyin arkasındaki alanı inceleyin.