Melbourne’de müzeler ve sanat: NGV’de Tiepolo, Waterhouse ve Avustralya resmi

Tom Roberts boş kırkım barakasında toz kaldırsınlar diye iki kıza altışar peni verdi. Havanın içinde çalışılmış gibi görünmesini istiyordu. Kızlardan Susan Bourne, Koçların Kırkılması’ndaki küçük katran sürücüsü çırağa da model oldu. İş başındaki anı yakalamış görünen görüntü, kısmen işçiler gittikten sonra düzenlenmiş küçük gösteriye dayanıyordu.

Victoria Ulusal Galerisi, böyle resimlerin kamunun malına nasıl dönüştüğünü Melbourne’de inceleme olanağı veriyor. Bazı Avrupa resimleri neredeyse ilk sergilerinden dünyanın öbür ucuna gitti; Avustralya resimleri alınmak için çok daha uzun bekleyebildi. Kurumun iki binasını planlayın: St Kilda Road’daki NGV International ve Federation Square’deki Ian Potter Centre: NGV Australia. Geçici salon kapanışlarının etkisi dahil tek tek eserleri gitmeden kontrol edin. Hepsi aynı anda görülemese de koleksiyon kente ait.

Toz, yün ve Collins Street izleyicisi

Roberts, Koçların Kırkılması için etütlere Corowa yakınındaki Brocklesby Station’da başladı. Bitmiş resim 1890’da Melbourne atölyesinde gösterildi. Kır sahnesinin baştan kentli izleyicisi vardı. Erkekler koyunlara eğiliyor; barakanın yapısı emeklerini bağlantılı hareketler dizisinde düzenliyor.

Ayrıntılar bu düzenin fazla soyutlaşmasını önlüyor. Bileme taşlarının yağ şişeleri ışığı yakalıyor; duvara makas dayanmış. Her şey belirli işe ait, ama Roberts seçip yerleştirmiş. Ücretli toz kaldırma, inandırıcı gözlemle kurgunun aynı resimde bulunabildiğini hatırlatıyor. Dikkatli bakmak, sahneyi plansız an saymak demek değil.

NGV tuvali tamamlanmasından onlarca yıl sonra, 1932’de Felton Mirası üzerinden aldı. Alfred Felton 1904’te ölmüş, gelirleri yardım işleriyle galeri arasında bölünen servet bırakmıştı. Parası Avrupa sanatının yanında Avustralya resimlerinin alınmasına yardım etti. Kırkım barakasıyla Venedik şöleni, Melbourne halkına aynı mali yoldan ulaşabildi.

Ailenin ilerleyişinden kalan mezar

McCubbin’in Öncü’sü, yerleşimci ailesinin hikâyesine sunak biçimini ödünç alarak üç panoda ilerliyor. İlkinde çift çalılığa geliyor. Ortada çocukla ev, kurulmuş yaşamı gösteriyor. Son sahneye mezar ve uzaktaki kent giriyor. Resim Federasyon’dan kısa süre sonra, 1904’te yapıldı.

Son, ilk göründüğünden daha az kesin. Kimin öldüğünü, mezardaki adamın ilk yerleşimci mi, oğlu mu, başka biri mi olduğunu bilmiyoruz. Panoları kesintisiz yaşamöyküsü saymak, tuvalin çözmediği soruları çıkarıyor. Figürlerle kent arasındaki mesafe, bireysel kaybı daha büyük gelişim anlatısına katıyor.

Bu anlatının bakış açısı var. Avrupa yerleşimini emek, aile ve fedakârlık sırasıyla veriyor; Yerli halkların hayatları aile hikâyesine girmiyor. Toprak, yeni gelenlerin ilerlemesinin ortamı. Yokluğu fark etmek, çerçeveye başka hikâye uydurmayı gerektirmiyor; ama triptiği betimlediği yerin yeterli tarihi saymayı önlüyor.

İlk açıklıkla ağaçların arasından görülen son manzarayı karşılaştırın. Binalar uzakta belirirken ön planda tek figür kalıyor. McCubbin kamusal geleceği ve kişisel bedeli farklı ölçeklerde yaşatıyor. Işığın işlenişini beğenirken bu ulus anlayışının kimleri içerdiğine ve dışladığına dikkat edebilirsiniz.

Kleopatra inci harcıyor, Melbourne şölen alıyor

Kleopatra, Tiepolo’nun Kleopatra’nın Şöleni tablosunda iddianın pahalı yanıtını tutuyor. Plinius’un anlatısında Marcus Antonius’tan daha pahalı ziyafet verebildiğini, değerli inciyi sirkede eritip içerek kanıtlıyor. Bunu doğrulanmış yemek kaydı değil, ressamın devraldığı antik hikâye olarak görün.

Hareket, çevresindeki mimariye ve giysilere göre küçük. Tiepolo israfa seyirci veriyor. Ziyafet, değeri yok etme gücünün ona sahip olma yetisini kanıtladığı sahne oluyor. Kleopatra’nın eliyle masanın ötesindeki izleyiciler arasına bakın. Anekdot bu toplumsal alana muhtaç; tanıklar olmadan iddia anlamını kaybediyor.

1744’te Saksonyalı III. Augustus için Venedik’ten alınan resim daha sonra Rus imparatorluk koleksiyonuna girdi. Petersburg’daki Mihaylovski Şatosu’nun tavanına bile yerleştirildi. Sovyet yetkilileri 1932’de sattı; 1933’te Felton Mirası aracılığıyla NGV’ye girdi. Melbourne’e taşınması, Tiepolo atölyesinden doğrudan yolculuk değil, koleksiyonların daha büyük yeniden dağılımının parçasıydı.

Koruma çalışması daha az törensel ayrıntı ekliyor. Röntgenler, Tiepolo’nun köpeğin kuyruğunu birkaç kez değiştirip sonunda hayvanın altına aldığını ortaya çıkardı. Bu dev harcama gösterisinde bile küçük anatomi parçası yeniden düşünülmüş. İnciden sonra köpeği bulun. Ressamın somut sorunu olmasına izin verince resme yaklaşmak kolaylaşıyor.

Waterhouse’un sirenleri karada sorun çıkarıyor

Melbourne, Odysseus ve Sirenler’i oybirliğiyle karşılamadı. Londra Kraliyet Akademisi’nde gösterildikten sonra 1891’de alınan resim, Homeros yorumuna yönelik yerel eleştirilere ve galeri mütevellilerinin kamu parasını kötü kullandığı suçlamalarına yol açtı. Sirenlerin Avustralya yolculuğu, kamu koleksiyonunun ne alması gerektiğini tartıştırdı.

Waterhouse, onlara kadın başıyla kuş bedenini birleştirirken British Museum’da bulunan antik bir Yunan vazosunu örnek aldı. Bazı eleştirmenler kayaya oturan daha alışılmış baştan çıkarıcı kadınlar bekliyordu. Arkeoloji melezleri destekliyordu, ama her izleyicinin sevmesini sağlamıyordu. Yaratıklar tekneyi kuşatıyor; ayartma, denizcilerin çalıştığı alana giriyor.

Odysseus adamlara kendisini direğe bağlamalarını, kendi kulaklarını tıkamalarını emretti. Onların direnmesi gerekeni duymak istiyor. Eşitsiz düzen tayfanın bedensel işini zorunlu kılıyor; kahraman şarkıyı deneyimlerken başkaları tekneyi ilerletiyor. Kanatlarla küreklerin ilişkisini izleyin. Resim müzik veremediği için dinlemenin baskısını sıkışmış bedenlerle görünür kılıyor.

Ayrılmayı reddeden koyun

August Schenck’in Istırap tablosu, 1878 Paris Salonu’nda gösterildikten sonra 1880’de Melbourne’e ulaştı. Karda ölü kuzusunun üzerinde duran koyunu kargalar çevrelemiş. Kuşlar bekliyor. Sahne hayvanda kararlılık ve yas okumamızı istiyor; manzarayı yalnız bireyle örgütlü kalabalığın karşılaşmasına çeviriyor.

Bu koyunu Roberts’ın Koçların Kırkılması’ndaki hayvanların yanına koyun. Orada bedenler emek ve ulusal refah düzenine katılıyor; burada tek beden duygusal olayın merkezi oluyor. İkisi de koyunların aracısız kaydı değil. Fark, ziyaretin Avrupa ve Avustralya bölümlerini konuşturmak için iyi neden.

NGV’yi iki güne bölerseniz ikinciyi son saate sıkıştırmak yerine her binayı hakkıyla gezin. Tek günde kısa liste seçip ilgili erişimi önceden doğrulayın. İki koleksiyon arasında mola verin. Aralarına biraz sıradan kent hayatı koyarsanız barakadaki tozla ölü kuzu çevresindeki sessizlik daha uzun kalır.