Gdzie zobaczyć obrazy Pierre’a Bonnarda: Biały kot, jadalnia i kąpiel

Kot urósł za bardzo. W Białym kocie grzbiet wygina się ponad nogami wydłużonymi poza kocie możliwości, a głowa zapada między ramionami. Żart jest zamierzony. Rysunki przygotowawcze i prześwietlenia pokazują, że Bonnard wielokrotnie zmieniał łapy. Małe stworzenie z Musée d’Orsay dobrze towarzyszy większym pokojom dalej na trasie: niczego nie należy tu brać za widok pozostawiony bez redakcji.

Minneapolis: dwa koty zajęły krzesła

W Minneapolis Institute of Art Jadalnia na wsi była wystawiona w G355 podczas naszej kontroli jesienią 2026 roku. Bonnard namalował ją w 1913, rok po zakupie Ma Roulotte, domu w Vernonnet nad Sekwaną. Nazwa oznacza „Mój wóz”. Drzwi i okno otwierają jadalnię na ogród, a Marthe opiera się o parapet od zewnątrz. W środku są już inni mieszkańcy: dwa koty, po jednym z każdej strony.

Zacznij od stołu, potem przenieś wzrok ku zieleni. Czerwono-pomarańczowy pokój i chłodniejszy ogród dzielą płótno, nie całkiem je rozłączając. Światło dotyka ościeżnicy i obrusa; okno przysuwa ogród tak blisko, że zdaje się on częścią wyposażenia. Małe koty łatwo początkowo przeoczyć. Odnalezienie zmienia skalę pokoju, który na początku może wydawać się niemal pusty.

Pozorne popołudnie w domu podróżowało. Bonnard pokazał obraz na Salonie Jesiennym w 1913 roku, gdzie zauważył go Guillaume Apollinaire. Zachowały się trzy wstępne studia. Malarz miał już wtedy samochód i często się przemieszczał, czasem wożąc zwinięte płótna. Obraz jadalni nie musiał być malowany w jadalni ani nawet w tym samym mieście. Temat trzymał się domu wierniej niż płótno.

Paryż: żart z łapami, portret z pięściami

Wyolbrzymione zwierzę z Orsay należy do wczesnego zaangażowania Bonnarda w grupę nabistów. W 1894 roku płaska sylwetka i niezrównoważony układ mogły więcej zawdzięczać japońskim grafikom niż regułom przekonującego pokoju. Bonnard zbierał japońskie odbitki, także z przedstawieniami zwierząt. Kot wypełnia wąską powierzchnię jak dekoracyjny znak, z niemal żadną głębią za ciałem.

Ta sama kolekcja posiada Boksera, autoportret z 1931 roku. Tym razem badanym ciałem jest własne ciało Bonnarda. Tytuł przydziela niespodziewane zajęcie malarzowi nagiemu od pasa w górę. To dobra przerwa w znajomym wizerunku człowieka wygodnie zajętego misami owoców i ogrodami: twórca tych pokojów kierował uważne spojrzenie także na siebie.

Późniejsze dzieje portretu były brutalniejsze od tytułu. Należał do galerii Bernheim-Jeune, poddanej „aryzacji” i likwidacji podczas okupacji. Przymusowa sprzedaż likwidacyjna wyprowadziła obraz ze zbiorów w 1942 roku. Po wojnie wyrok unieważnił transakcję i nakazał zwrot albo rekompensatę; ugodę zawarto w 1953. Dar Philippe’a Meyera ostatecznie wprowadził płótno do kolekcji narodowej. Muzealna notka o nabyciu ściska długi spór.

Kąpiel zaczyna się od notatki w deszczowy dzień

Przy Akcie przy wannie z kolekcji Musée national d’Art moderne zacznij od francuskiego tytułu „Nu à la baignoire”. Obraz z 1931 roku pokazuje Marthe stojącą obok wanny, a nie leżącą w niej. Pociera plecy pasem kąpielowym. Bonnard patrzy lekko z góry w mały pokój, zestawiając zaokrąglone ciało i wannę z geometrycznymi płytkami podłogi.

Pierwszy pomysł zachował się jako ołówkowy szkic w dzienniku pod datą 17 lutego 1931 roku, z notatką o deszczowej pogodzie. Znajomy prywatny gest stał się czymś, co można zabrać do pracowni. Ciepłe ciało, jasne otoczenie i porzucone ubrania wymagały kolejnych rysunków, zanim powstało niemal kwadratowe płótno.

Metoda Bonnarda zależała od takich odległości między widzeniem a malowaniem. Robił małe rysunki, potem pracował z nich i z pamięci. Nienapięte płótna można było przypiąć do ściany, pozwalając zmieniać granice w trakcie poprawek. Zapamiętany pokój mógł stawać się szerszy, meble mniej posłuszne perspektywie. Krawędzie nadal podlegały negocjacji.

Okno, które przerosło pracownię

Pracownia z mimozą, także własność Musée national d’Art moderne, rozszerza ciasny pokój pracy w Le Cannet w połać żółtych kwiatów. Widok przecinają pręty okna i balustrada antresoli. Kwitnące drzewo zajmuje tak dużą część obrazu, że pokój zdaje się pożyczać przestrzeń z zewnątrz. Nisko po lewej wyłania się twarz; być może to Marthe, zmarła w 1942 roku.

Długie powstawanie tego płótna jest powodem, by patrzeć na Bonnarda powoli. Zaczął je w 1939 roku, wrócił do niego w Fontainebleau w 1946. Obraz zimowego kwitnienia mógł przeżyć osobę, której twarz być może nadal w nim tkwi. Pamięć była materiałem pracy, nie samym tematem.

Jeśli masz w zasięgu Minneapolis, przeznacz jadalni osobną wizytę i użyj G355 jako odnotowanego punktu wyjścia. W przypadku francuskich kolekcji zapytaj przed wyjazdem o konkretne płótno. Przed Bonnardem powstrzymaj się od odejścia zaraz po rozpoznaniu pokoju: sprawdź krzesła, narożniki i przestrzeń za pierwszą rzeczą, która przyciągnęła wzrok.