Orlean: muzea i sztuka. Le Nain, Bourdon i Joanna d’Arc w jeden dzień

Obraz już wisiał, gdy przyszedł nakaz usunięcia. W przeddzień paryskiego Salonu 1885 roku Apoteoza motłochu Louisa-Maurice’a Bouteta de Monvela okazała się politycznie zbyt zapalna dla wystawy. „Le Figaro” niezwłocznie pokazało ją we własnej siedzibie. Próba uciszenia dostarczyła innej widowni. Kłopotliwe płótno należy dziś do Musée des Beaux-Arts w Orleanie, rodzinnym mieście malarza, i daje wizycie zaskakująco polemiczny początek.

Przeznacz cały dzień na Orlean, z muzeum sztuk pięknych jako centrum oraz katedrą Sainte-Croix i Hôtel Cabu na pieszej trasie. Trzy przystanki dają różne sposoby odbudowy przeszłości. Obraz można odkryć pod błędnym tytułem, katedra nadać średniowiecznej bohaterce dziewiętnastowieczną twarz, a zbombardowany dom znów stać się muzeum. Jest dość do oglądania bez traktowania miasta jako krótkiej przerwy między zamkami Loary.

Śpiąca królewna kupiona z odszkodowania wojennego

Antykwariusz w Château-Thierry znalazł Bachusa i Ariadnę około 1954 roku. Przez pewien czas obraz pojawiał się w paryskiej galerii jako „Tezeusz porzucający Ariadnę”, z tytułem odwracającym emocjonalny kierunek sceny. Orlean kupił płótno w 1970 z funduszy na szkody wojenne. Siedemnastowieczne spotkanie na mitycznej wyspie stało się częścią odbudowy po rzeczywistym zniszczeniu. Zakup rozszerzył też wyobrażenie o tym, co potrafili malować bracia Le Nain.

Który brat trzymał pędzel, pozostaje sporne. Proponowano Louisa i Mathieu, muzeum rozważa też udział kilku rąk. Nazwisko rodzinne daje najpewniejsze wejście. Ariadna śpi po porzuceniu przez Tezeusza na Naksos. Bachus przybył i zatrzymał się z dłonią na piersi. Nie ma hałaśliwego pochodu spodziewanego przy bogu wina. Reakcja musi przejść przez spojrzenie i mały, niemal dworski gest.

Błędny tytuł zapamiętaj podczas oglądania. Odjazd i przybycie mogą dzielić jeden krajobraz, śpiąca postać nie wyjaśni, co właśnie zachodzi. Kiedy mężczyzna staje się Bachusem, porzucenie ustępuje początkowi innego przywiązania. Kobieta nadal nie wie o interpretacji ani obecności boga. Daj obrazowi minutę przed przeczytaniem nazwy. Można najpierw zauważyć zatrzymanie, dopiero potem wpisać je w mit.

Ocalenie Ifigenii, dla jednej kobiety widoczne zbyt późno

W prawym dolnym rogu Ofiary Ifigenii kobieta pochyla się w rozpaczy. Może być Klitajmestrą, matką ofiary; identyfikacja jest niepewna. Sébastien Bourdon daje jej szczególnie bolesną rolę w scenie już ulegającej zmianie. Nad nią Artemida unosi Ifigenię i zastępuje ją łanią przed zabiciem. Ratunek się zaczął, lecz nie wszyscy to zrozumieli. Jedno ciało może pozostawać w tragedii, gdy fabuła już poszła dalej.

Mit zaczyna się od armii niezdolnej wypłynąć pod Troję. Agamemnon ma poświęcić córkę dla pomyślnych wiatrów; niektóre wersje każą jej zginąć, inne dają ocalenie malowane przez Bourdona. Przekątna kompozycji oddziela ludzi na dole od postaci wznoszących się w niebo. Oddziela też ich wiedzę. Podążaj ruchem w górę, potem wróć do rozpaczającej kobiety. Podpis opowie wszystko jednym zdaniem, ale obraz pozwala postaciom jednocześnie przeżywać różne momenty.

Bourdon wiedział, ile form może przyjąć kariera. Syn protestanckiego malarza i szklarza pracował w Rzymie, wrócił do Paryża, później został malarzem królowej Krystyny w Szwecji. Samo muzeum orleańskie ma korzenie w instytucji kierowanej przez Jeana Bardina w 1799 roku, powiązanej z bezpłatną szkołą rysunku, gdzie kopiowanie dawnych mistrzów wspierało naukę. Pamiętaj o uczniach, gdy złożony temat historyczny wyda się odległy. Odwrócona głowa albo zgięte kolano były też problemem do nauczenia się w rysunku.

Koronacja, której Salon nie mógł tolerować

Tron w Apoteozie motłochu, czyli Triumfie Roberta Macaire’a dźwiga pijanego człowieka w łachmanach. U stóp leży kobieta uosabiająca Francję. Robert Macaire, przestępca zapożyczony z teatru, nadzoruje parodię koronacji, a wspólnik Bertrand bije w bęben. Scena z 1884 roku ogląda się na obalenie Ludwika Filipa w 1848, lecz wrogość kieruje ku republice czasów Bouteta de Monvela. To stronniczy atak, a pogarda należy do twórcy.

Reprodukcja może upodobnić obraz do karykatury, lecz płótno ma 4,3 metra wysokości. Zmiana skali ma znaczenie. Widz musi patrzeć w górę na ceremonię zaprojektowaną jako odpychająca. Rojalistyczny argument zajmuje miejsce zwykle przyznawane publicznemu triumfowi. Interwencja rządu dodała ironię, której malarz nie ułożył: atak na republikę stał się sporem o jej zdolność tolerowania wrogiego wizerunku. Alternatywna wystawa „Le Figaro” uwidoczniła niezgodę.

Boutet de Monvel jest też pamiętany z ilustracji książek dla dzieci, zaskakującej drugiej kariery obok gniewnego płótna. Orlean później nabył ponad tysiąc fotografii z rodzinnej pracowni oraz materiały obejmujące palety, pędzle i pracowniane schodki używane przez ojca i syna. Przedmioty przywracają ogromnym obrazom wymiar pracy. Ktoś potrzebował dość wysokiego stopnia, wyraźnej fotografii i farby w zasięgu. Skala zaczyna się od sprzętu, zanim stanie się retoryką.

Joanna w szkle i dom odbudowany po bombach

Przejdź do Sainte-Croix i zobacz, jak inne stulecie opowiada historię narodową. Dziesięć witraży Joanny d’Arc autorstwa Jacques’a Gallanda i Esprita Gibelina wykonano w latach 1893–1897. Średniowieczne kostiumy należą do starannie badanej dziewiętnastowiecznej rekonstrukcji. Podczas drugiej wojny światowej witraże wyjęto, co ocaliło je przed bombardowaniem niszczącym katedrę. Przetrwanie zależało od rozłożenia i wywiezienia; łatwo o tym zapomnieć, gdy kolorowe szkło wydaje się nierozdzielne z kościołem.

Cykl prowadzi od głosów w Domrémy przez wkroczenie do Orleanu i walkę przy Tourelles po niewolę i śmierć. Wybierz dwa sąsiednie epizody, śledząc zmiany miejsca Joanny wśród ludzi. W jednej scenie może skupiać uwagę, w następnej podlegać cudzym decyzjom. Po muzealnych spornych i ratowanych bohaterkach zmienna równowaga władzy daje witrażom więcej do powiedzenia niż prosty ciąg patriotycznych ilustracji.

Idź dalej do Hôtel Cabu, zbudowanego około 1550 roku dla prawnika Philippe’a Cabu. Fasada dziedzińca piętrzy trzy klasyczne porządki. Bombardowanie w czerwcu 1940 ciężko uszkodziło dom, a przed ponownym otwarciem muzeum minęło ponad dwadzieścia lat. Architektura nadaje fizyczny ciężar funduszom odszkodowań, które pomogły kupić Le Naina. Patrz w górę przez poziomy rzeźbionych dekoracji, potem zostaw czas na zejście ku Loarze.

Wybierz czwartek, jeśli chcesz więcej swobody: muzeum sztuk pięknych jest otwarte do 20:00. Oba muzea zamykają się w poniedziałki i 11 listopada; jesienią Hôtel Cabu otwiera się o 13:00. Wspólny bilet obejmuje miejskie muzea przez jeden dzień. Sprawdź bezpośrednio, jeśli przyjeżdżasz dla konkretnego płótna. Antresole ze sztuką XIX wieku mają też ograniczenia dostępności, więc osoby potrzebujące trasy bez schodów powinny ustalić ją z personelem. Zachowaj spacer nad rzeką jako przerwę, gdy oczy potrzebują odpoczynku.