Μουσεία και τέχνη στη Λυών: Ρενουάρ, Σουζάν Βαλαντόν και Μουσείο Καλών Τεχνών σε δύο μέρες

Έσοδα από καταστήματα συντηρούσαν εν μέρει τις μοναχές του Παλαί Σεν-Πιερ της Λυών. Πίσω από την αυστηρή πρόσοψη στην place des Terreaux, πνευματική ζωή και εμπορικό εισόδημα γειτόνευαν. Το κτίριο στεγάζει σήμερα το Μουσείο Καλών Τεχνών και η παλιά διάταξη εισάγει χρήσιμα την πόλη. Η τέχνη περνά εδώ διαρκώς ανάμεσα σε πίστη, χρήμα και εργασία. Μουσείο ιδρυμένο εν μέρει για μεταξουργούς δέχτηκε τελικά συλλογή ηθοποιού· ένας ζωγράφος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής στην πορεία μιας ψυχής.

Κέντρο της ημέρας κάντε το μουσείο, με απογευματινή συνέχεια στη μεταξουργική συνοικία Κρουά-Ρους. Με δύο ημέρες, χωρίστε ζωγραφική και αρχιτεκτονική της πρώην μονής, αφήνοντας στην ύφανση δικό της πρωινό. Αρχίστε από τη Νεαρή με γαλάζια κορδέλα στον λαιμό του Ρενουάρ. Συνεχίστε στη Μαρί Κοκά και την κόρη της Ζιλμπέρτ της Σουζάν Βαλαντόν και στην Άνοιξη από το Ποίημα της ψυχής του Λουί Ζανμό. Άνθρωποι μεγαλώνουν, κοιτούν αλλού ή αντιλαμβάνονται ο ένας τον άλλον. Οι διαδρομές των έργων προς τη Λυών αφηγούνται τρεις διαφορετικές ιστορίες.

Σεν-Πιερ: μια μονή που πλήρωνε τα έξοδά της

Τα χρήματα για ανοικοδόμηση του Σεν-Πιερ εξασφάλισε το 1659 η ηγουμένη Αν ντε Σον. Το έργο κράτησε ως το 1685, όταν ηγουμένη ήταν η αδελφή της Αντουανέτ. Τέσσερις πτέρυγες περιέβαλλαν περίστυλη αυλή, δίνοντας στη θρησκευτική κοινότητα ανακτορική κλίμακα. Ισόγεια καταστήματα πρόσφεραν αργότερα μέρος των εσόδων. Περπατώντας στην πρώην μονή, κρατήστε μαζί τις δύο χρήσεις. Η απομόνωση δεν απαιτούσε πλήρη αποκλεισμό των συναλλαγών της πόλης.

Η Επανάσταση άδειασε τη μονή και το δημοτικό συμβούλιο την όρισε χώρο διαφύλαξης τέχνης το 1792. Η επίσημη ίδρυση του μουσείου ακολούθησε το 1801. Ένας σκοπός ήταν πρακτικός: πρότυπα για τη μεταξουργία της Λυών, που περνούσε δυσκολίες. Η χρωματική διάταξη ζωγράφου ή ένα προσεκτικά παρατηρημένο λουλούδι μπορούσε να έχει συνέπειες έξω από κορνίζα. Ο νέος δημόσιος σκοπός ένωσε καλλιτεχνική εκπαίδευση και ανάγκη παραγωγής και πώλησης.

Λίγη από την προσοχή των πινάκων δώστε στην αρχιτεκτονική. Η πρώην τράπεζα και η επίσημη σκάλα διατηρούν τον φιλόδοξο διάκοσμο που ανέλαβε ο Τομά Μπλανσέ το 1675–1684, με γυψανάγλυφα των Νικολά Μπιντό και Σιμόν Γκιγιόμ. Ήταν χώροι κίνησης και κοινής χρήσης. Η κλίμακα εξηγεί πώς ένα μουσείο μεγάλωσε εδώ χωρίς να σβήσει εντελώς το κτίριο που κληρονόμησε.

Ο Ρενουάρ και η ηθοποιός που άφησε στη Λυών τους πίνακές της

Σταθερό σημείο ορισμού δίνει η γαλάζια κορδέλα στην ήσυχη εικόνα του Ρενουάρ. Η Νεαρή με γαλάζια κορδέλα στον λαιμό, του 1888, ανήκει στο τέλος περιόδου αμφισβήτησης της χαλαρής ιμπρεσιονιστικής γραφής. Ήθελε περισσότερη στερεότητα χωρίς να χάσει την ελαφρότητα της μπογιάς. Δείτε το περίγραμμα της μορφής σε σχέση με το ασαφέστερο φόντο. Το πρόβλημα είναι σχεδόν απτικό: πώς αποκτά υπόσταση ένα πρόσωπο ενώ η επιφάνειά του παραμένει φανερά πινελιές;

Με το κληροδότημα της Ζακλίν Ντελυμπάκ το 1997 έφτασε ο πίνακας στη Λυών. Γεννημένη στην πόλη, είχε παίξει σε θέατρο και κινηματογράφο και είχε παντρευτεί τον Σασά Γκιτρί. Αφού εγκατέλειψε την υποκριτική στις αρχές της δεκαετίας του 1950, δημιούργησε δική της συλλογή. Ο μεταγενέστερος σύζυγός της, Μιράν Εκναγιάν, συνέλεγε τέχνη του 19ου αιώνα· ο Ρενουάρ τού ανήκε. Το κληροδότημα ένωσε τους πίνακές του με τις πιο σύγχρονες επιλογές της, διατηρώντας τις διαφορές δύο ανθρώπων.

Το μέλλον της συλλογής άρχισε να σκέφτεται η Ντελυμπάκ το 1988. Η δημόσια παρουσίασή της το 1998 συνέπεσε με την ολοκλήρωση της ανακαίνισης του μουσείου. Η συγκυρία έδωσε στη Λυών προσωπικό τρόπο εισόδου στο νέο κτίριο: μέσω έργων που κάποιος είχε επιλέξει για να ζει μαζί τους. Ο επισκέπτης βλέπει ονόματα και χρονολογίες, αλλά η συλλογή ήταν και νοητική επίπλωση, συσσωρευμένη μέσα από προτιμήσεις, αγορές και το καθημερινό μοίρασμα σπιτιού.

Βαλαντόν: το παιδί ανταποδίδει το βλέμμα

Κάτω από τη μητέρα κάθεται η Ζιλμπέρτ με κούκλα, κοιτάζοντας τον θεατή. Η Μαρί φαίνεται λιγότερο διαθέσιμη. Στη Μαρί Κοκά και την κόρη της Ζιλμπέρτ, του 1913, η Σουζάν Βαλαντόν δυσκολεύει τη γνώριμη διάταξη μητέρας και παιδιού. Η προοπτική του δαπέδου σπρώχνει το δωμάτιο προς εμάς. Καρέκλες, ρούχα και σώματα καταλαμβάνουν τον χώρο με σχεδόν σωματική επιμονή. Αρχίστε με το παιδικό βλέμμα και δείτε πόσο λίγο το καθησυχάζει η θέση της μητέρας.

Ανιψιά της Βαλαντόν ήταν η Μαρί. Ο πίνακας ανήκει επομένως στον κύκλο συγγενών και φίλων από τον οποίο προέρχονταν πολλά πορτρέτα. Στον τοίχο κρέμεται αναπαραγωγή έργου του Ντεγκά, αναγνωρίζοντας τον άνθρωπο που ενθάρρυνε τις καλλιτεχνικές φιλοδοξίες της. Παλαιότερα η Βαλαντόν είχε ποζάρει για ζωγράφους όπως ο Ρενουάρ και ο Πυβί ντε Σαβάν. Εδώ ελέγχει η ίδια τη συνάντηση: ποιος κοιτά έξω, πώς μπαίνουν τα σώματα και πόση άνεση επιτρέπεται στην οικογενειακή σκηνή.

Απευθείας από τη Βαλαντόν αγόρασε η Λυών τον καμβά το 1935, με έσοδα του ιδρύματος Chazière. Βάλτε την απόφαση δίπλα στη μεταγενέστερη δωρεά της Ντελυμπάκ. Μια δημόσια συλλογή μεγαλώνει από ιδιωτική αγάπη για εικόνα ή από θεσμική επιλογή στήριξης ζωντανού ζωγράφου. Τα πορτρέτα δεν χρειάζεται να συμφωνούν για ομορφιά ή οικειότητα. Η διαφωνία είναι λόγος να περάσετε χρόνο και με τα δύο.

Ζανμό: άνοιξη πριν αρχίσουν οι απώλειες

Παιδιά που μαζεύουν λουλούδια μοιάζουν εύκολο θέμα. Η Άνοιξη του Ζανμό τοποθετεί τη συνάντηση κοντά στην αρχή πολύ μεγαλύτερης αφήγησης ύπαρξης. Είναι ο τέταρτος πίνακας του πρώτου κύκλου του Ποιήματος της ψυχής, όπου ένα αγόρι συναντά την κοπέλα που θα συνοδεύσει τα νεανικά του χρόνια. Τα άνθη κάνουν τη στιγμή αυτάρκη. Η γνώση της συνέχειας αλλάζει την εμπειρία: αυτή η ευτυχία αργότερα θα κινδυνεύσει.

Στη Ρώμη ξεκίνησε ο Ζανμό το εγχείρημα το 1835 και το συνέχισε ως το 1881. Δεκαοκτώ πίνακες και δεκαέξι μεγάλα σχέδια, μαζί με μακρύ ποίημα, ακολουθούν επίγεια και πνευματική διαδρομή. Προήλθε από τις καθολικές πεποιθήσεις του και τη θρησκευτική αναβίωση στη Λυών του 19ου αιώνα. Κατανάλωσε επίσης ασυνήθιστα πολύ χρόνο. Η φρέσκια αρχή αυτής της σκηνής ανήκει σε έργο που γέρασε μαζί με τον δημιουργό.

Να φτάσει ο πρώτος κύκλος στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού το 1855 βοήθησε ο Ντελακρουά· εκεί τράβηξε τον Γκοτιέ και τον Μποντλέρ. Ο Ζανμό ωστόσο δεν γνώρισε την επιτυχία που ήθελε. Ακολούθησαν δεκαετίες περαιτέρω εργασίας. Πλησιάστε χωρίς να κατακτήσετε μονομιάς όλο το πρόγραμμα: δείτε τις χειρονομίες των παιδιών στο ανθισμένο έδαφος πριν διαβάσετε τη θεολογική εξήγηση. Ακόμη και μεγάλο επιχείρημα για την ψυχή χρειάζεται πειστική μικρή συνάντηση δύο ανθρώπων.

Κρουά-Ρους: επιστροφή των λουλουδιών στον αργαλειό

Για δωρεάν σχολή σχεδίου στη Λυών πίεζαν οι μεταξουργοί το 1756. Η μελέτη λουλουδιών ανήκε στη διδασκαλία και αργότερα οι μαθητές χρησιμοποιούσαν τον βοτανικό κήπο για εργασία από τη φύση. Έτσι διαβάζεται δεύτερη φορά η μουσειακή προσοχή σε φυτά, επιφάνειες και χρώμα. Το κοίταγμα μπορούσε να προετοιμάσει αμειβόμενη εργασία. Ένα άνθος γινόταν σχέδιο και το σχέδιο βοηθούσε να πουληθεί ύφασμα μεταξιού.

Ανεβείτε στη Maison des Canuts, rue d’Ivry 10, όπου οι ξεναγήσεις περιλαμβάνουν επίδειξη χειροκίνητου αργαλειού Ζακάρ. Κλείστε την επίδειξη αντί να θεωρήσετε ότι περιλαμβάνεται στη γενική επίσκεψη. Το φθινόπωρο του 2026 το Μουσείο Καλών Τεχνών αναφέρει μερικά κλεισίματα, οπότε ελέγξτε την πρόσβαση πριν ταξιδέψετε για συγκεκριμένο πίνακα· η Τρίτη είναι η τακτική ημέρα κλεισίματος. Δώστε στην ύφανση χρόνο για να ακούσετε την εξήγηση. Μετά από ώρες με τελειωμένες επιφάνειες, το να βλέπετε μία να δημιουργείται κλείνει ευχάριστα τη διαδρομή.